Μη κατηγοριοποιημένο

Όσες φορές και αν βρεθείς στη Μονεμβασιά, τόσες φορές θα γοητευτείς από την ομορφιά και την ιδιαιτερότητα του Βράχου της Καστροπολιτείας που αναδύεται με τόσο έντονα μυστικιστικό τρόπο μέσα από τη θάλασσα.

«Κυρά Μονοβασιά μου, πέτρινο καράβι μου.

Χιλιάδες οι φλόκοι σου και τα πανιά σου.

Κι όλο ασάλευτη μένεις να με αρμενίζεις μες στην οικουμένη» έγραψε ο Ρίτσος αποκαλώντας Πέτρινο Καράβι τη Μονεμβασιά.

Η Μονεμβασιά αναπτύχθηκε πάνω σε ένα βράχο από ασβεστόλιθο, ο οποίος προβάλλει από την ακτή με βορειοανατολική κατεύθυνση και απέχει περίπου 20 ναυτικά μίλια από το ακροατήριο του Μαλέα.

Ο Βράχος έχει μήκος 1,5 χιλιόμετρο και το πλάτος του φτάνει τα 600 μέτρα.

Οι κατακόρυφοι βράχοι υψώνονται πάνω από μια περιμετρική λωρίδα ξηράς που βρίσκεται χαμηλά κοντά στη θάλασσα και είναι άλλοτε κεκλιμένη και άλλοτε βαθμιδωτή, με πλάτος μεταβλητό, ενώ ψηλά πάνω από τους κατακόρυφους γκρεμούς δημιουργείται μια μεγάλη κεκλιμένη σχετικά ομαλή επιφάνεια με υψόμετρο που δεν ξεπερνά τα 200 μέτρα.

Η γεωλογική διαμόρφωση του βράχου ανάγεται σε πολύ παλιές περιόδους, ενώ οι μεταβολές των τελευταίων 3.000 χρόνων, ιδίως καθώς οι σεισμοί δεν είναι συχνοί, είναι μικρής κλίμακας, με μικρές σχετικά βυθίσεις ή ανυψώσεις της ξηράς.

Ωστόσο, υπάρχουν αναφορές – κυρίως από ντόπιους συγγραφείς – βάσει των οποίων ο βράχος της Μονεμβασίας δημιουργήθηκε μετά από μια έκρηξη ηφαιστείου το 375 μ.Χ., η οποία προκάλεσε τόσο μεγάλης κλίμακας γεωλογική αναστάτωση, ώστε μια από τις συνέπειες της ήταν να αναδυθεί ο Βράχος από τα βάθη της θάλασσας.

Οι πηγές αναφέρουν πράγματι έναν σεισμό το 365 μ.Χ. με επίκεντρο μεταξύ Ιταλίας και Πελοποννήσου, τον οποίο ακολούθησε ένα τσουνάμι, αλλά οι γεωλογικές συνέπειες δεν ήταν δυνατό να είναι αυτές που παρουσιάζονται από τους τοπικούς ιστορικούς της Μονεμβασιάς και άλλους σε διάφορες ιστορικές περιόδους.

Η μορφή του Βράχου που αντίκρισαν ο Στράβων τον πρώτο αιώνα μ.Χ. περιγράφοντας τον ως Μινώα Φρούριον και ο Παυσανίας, έναν αιώνα αργότερα, που τον χαρακτηρίζει ως Μινώα Άκρα, δεν διέφερε πολύ από τη μορφή, με την οποία είναι οικείος και σήμερα.

Επιπλέον, η διατύπωση των δύο αρχαίων συγγραφέων δεν συνηγορεί με την άποψη ότι ο βράχος ήταν τότε νησί, άρα θα πρέπει να ήταν συνδεδεμένος με κάποιον τρόπο με τη στεριά.

Η ύπαρξη λιμενικών και άλλων εγκαταστάσεων πριν από την ίδρυση της Μονεμβασιάς προσδιόρισε ως ένα βαθμό τον σχεδιασμό της νέας πόλης που την αποτέλεσαν εξαρχής τρία συστατικά τμήματα, η γέφυρα με τα τμήματα της, η Κάτω και η Πάνω Πόλη, ενώ υπήρχαν και άλλα σημεία πάνω στο Βράχο, στα οποία φιλοξενήθηκαν κατά καιρούς διάφορες χρήσεις και δεν υπήρχαν καλλιέργειες.

 

(το κείμενο βασίζεται σε στοιχεία και πληροφορίες από το βιβλίο «Μονεμβασιά, μια Βυζαντινή Πόλις Κράτος» της Χάρις Α. Καλλιγά, εκδ. Ποταμός)