Οι επισκέπτες του Δήμου Μονεμβασιάς – όπως και των άλλων περιοχών της Πελοποννήσου – θα ανακαλύψουν έναν τόπο που γέννησε και συνεχίζει να γεννά έναν σπουδαίο πολιτισμό. Η διαχρονική εξέλιξη του πολιτισμού φαίνεται μέσα από τα αναρίθμητα ιστορικά μνημεία της περιοχής που καλύπτουν μια μακρά περίοδο από τα προϊστορικά χρόνια και την κλασική αρχαιότητα μέχρι το Βυζάντιο και τη σύγχρονη εποχή. Ιδίως η Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς αποτελεί μια μοναδική στο είδος της κιβωτό γνώσεων για τον πολιτισμό της μεσαιωνικής Πελοποννήσου, χάρη στα καλοδιατηρημένα κτίρια του Πάνω και Κάτω Κάστρου αλλά και τα ευρήματα που εκτίθενται στην Αρχαιολογική Συλλογή της Μονεμβασιάς. Πολλές πληροφορίες για τον καθημερινό πολιτισμό και τη λαϊκή παράδοση της περιοχής δίνουν επίσης τα λαογραφικά μουσεία των Βελιών και της Ρειχιάς.

Ένα ιδιαίτερο πολιτιστικό κεφάλαιο αποτελεί η χριστιανική παράδοση της περιοχής. Διάσπαρτα σε όλη τη χερσόνησο βρίσκονται δεκάδες εκκλησίες και μοναστήρια που δείχνουν τους στενούς δεσμούς των κατοίκων με τη θρησκεία αλλά και το υψηλό επίπεδο των μαστόρων και καλλιτεχνών που ανέγειραν και διακόσμησαν αυτούς τους χώρους κατάνυξης και μοναχισμού.

Εκτός από τον πολιτισμό του παρελθόντος, οι επισκέπτες του Δήμου Μονεμβασιάς έχουν την ευκαιρία να γνωρίζουν τη ζωντανή πολιτιστική δημιουργία μέσα από εκδηλώσεις κάθε μορφής, όπως λ.χ. συναυλίες, παραστάσεις και εκθέσεις εικαστικών. Το μεγαλύτερο φεστιβάλ που πραγματοποιείται στο Δήμο είναι τα Ρίτσεια. Πρόκειται για μια μεγάλη θερινή γιορτή αφιερωμένη στο Γιάννη Ρίτσο, διασημότερο τέκνο της Μονεμβασιάς και ποιητή που γνώρισε την παγκόσμια αναγνώριση μέσα από το έργο του.

Εκκλησία ‘Ελκόμενος Χριστός’

Τρίκλιτη βασιλική με τρούλο, τρεις ημικυκλικές αψίδες στα ανατολικά και θολωτό νάρθηκα στα δυτικά. Στην αψίδα του ιερού διαμορφώνεται σύνθρονο με τον επίσκοπο θρόνο στο μέσον. Η αρχιτεκτονική μορφή που έχει σήμερα ο ναός προήλθε από μετασκευές σε διαφορετικές εποχές.

Η αρχική οικοδομική του φάση ανάγεται πιθανόν στους παλαιοχριστιανικούς χρόνους (6ος – 7ος αιώνας). Στον 11ο – 12ο αιώνα χρονολογείται το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη που είναι ενσωματωμένο στη νότιο πλευρά του ναού. Το 1538 ο δικαιοφύλακας (εκκλησιαστικό αξίωμα) Γεώργιος Κουγκύδας κατασκεύασε στο νότιο τοίχο τις αντηρίδες. Το 1697 προστέθηκαν ο τρούλος και ο νάρθηκας. Στους επόμενους αιώνες (18ος – 20ός αιώνας) έγιναν επισκευές και κατασκευάσθηκε βορειοδυτικά το κωδωνοστάσιο.

Ο ναός απογυμνώθηκε πολλές φορές από τις φορητές εικόνες και τα κειμήλιά του. Ο αυτοκράτορας Ισαάκιος Β΄ Άγγελος (1185 – 1195) αφαίρεσε την εικόνα του Ελκομένου Χριστού και τη μετέφερε στο παρεκκλήσι του Αρχάγγελου Μιχαήλ στα Σθένια της Κωνσταντινούπολης. Η εικόνα της Σταύρωσης (β΄ μισό του 14ου αιώνα), μετά την περιπέτεια της κλοπής της από αρχαιοκάπηλους και την επι πολλά έτη έκθεσή της στο  Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, επέστρεψε το 2011 στον ναό του Ελκομένου Χριστού. Η συγκεκριμένη εικόνα θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες και ωραιότερες της λεγόμενης Παλαιολόγειας Αναγέννησης και αποτελεί ανεκτίμητης αξίας εκκλησιαστικό κειμήλιο.

Σήμερα, το εσωτερικό του ναού κοσμούν μεταβυζαντινές εικόνες (17ος – 18ος αιώνας), όπως ο Ελκόμενος Χριστός, η Παναγία στον τύπο προ Σταυρού, ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και η Γέννηση του Χριστού στο τέμπλο, και η «Κυρία η Παντάνασσα» στο προσκυνητάρι. Τα μαρμάρινα γλυπτά που είναι εγκατασπαρμένα γύρω από το μνημείο ή εντοιχισμένα σε αυτό χρονολογούνται στους παλαιοχριστιανικούς και βυζαντινούς χρόνους. Το σημερινό μαρμάρινο τέμπλο κατασκευάσθηκε το 1901 από τον Τήνιο μαρμαρογλύπτη Γεώργιο Καπαριά και αντικατέστησε ένα παλαιότερο ξυλόγλυπτο, που είναι τοποθετημένο στο ναό της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας.

Οδηγίες πρόσβασης:

Περπατώντας στο κεντρικό καλντερίμι του Κάστρου φθάνουμε στην κεντρική πλατεία με το κανόνι όπου δεσπόζει ο ναός του Ελκομένου Χριστού.

Περιοχή:

Κάστρο Μονεμβασιάς

Πληροφορίες:

Δωρεάν είσοδος.

Για τις ώρες λειτουργίας παρακαλούμε επικοινωνήστε με τα τηλέφωνα 2732061408, 6946680980

Εκκλησία ‘Αγία Σοφία

Οκταγωνικός τρουλαίος ναός με προκτίσματα στη νότια πλευρά. Κτίστηκε το 12ο αιώνα (1149-1150).

Ο γλυπτός του διάκοσμος χρονολογείται το 12ο αιώνα και οι τοιχογραφίες του ανάγονται στα τέλη του 12ου – αρχές του 13ου αιώνα. Η γραπτή και προφορική παράδοση συνδέει την εκκλησία με τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο (1282-1328). Ο ναός, σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Οδηγήτρια.

Μετά την επανάσταση του 1821 αφιερώθηκε στην Σοφία του Θεού, επειδή θεωρήθηκε πιστό αντίγραφο της Αγίας Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη. Στη περίοδο της Ά Τουρκοκρατίας μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, το «Φετιχέ» ή του «Σουλτάνου Σουλεϊμάν», με την προσθήκη μιχράμπ (κόγχη ιερού) και μιναρέ στη νότια πλευρά. Στην περίοδο της Β΄ Ενετοκρατίας αποτέλεσε το καθολικό μονής δυτικού δόγματος, αφιερωμένο στη Madonna del Carmine, με την προσθήκη διώροφου εξωνάρθηκα. Ως μουσουλμανικό τέμενος επαναλειτούργησε στην περίοδο της Β΄ Τουρκοκρατίας και επέστρεψε στη χριστιανική λατρεία μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1821.

Οι χρονολογίες 1827 και 1845 στη δυτική όψη αντιστοιχούν σε εργασίες επισκευής του ναού. Το μνημείο αναστηλώθηκε το 1958 – 1959 από τον Ευστάθιο Στίκα

Οδηγίες πρόσβασης:

Περπατώντας στο κεντρικό καλντερίμι του Κάστρου επιλέγουμε οποιοδήποτε κάθετο μονοπάτι με κατεύθυνση προς την Άνω Πόλη στην κορυφή του Κάστρου. Αποφεύγουμε τις ώρες της ημέρας με υπερβολική ζέστη και φοράμε πάντα χαμηλά παπούτσια και άνετα ρούχα.

Περιοχή:

Κάστρο Μονεμβασιάς

Πληροφορίες:

Δωρεάν είσοδος.

Για τις ώρες λειτουργίας παρακαλούμε επικοινωνήστε με το 2732061403