Το σπήλαιο της Καστανιάς είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά της Ελλάδας και ένα πραγματικό στολίδι για το Δήμο Μονεμβασιάς. Θα το εντοπίσετε κάπου ανάμεσα στα χωριά Καστανιά και Άνω Καστανιά, ακολουθώντας μια εντυπωσιακή διαδρομή από τη Νεάπολη – είτε μέσω Μεσοχωρίου και Φαρακλού είτε μέσω Λαχίου και Παραδεισίου – έχοντας φόντο την αγριάδα της ανατολικής απόληξης του Πάρνωνα και το απέραντο γαλάζιο του Μυρτώου πελάγους. Το σπήλαιο της Καστανιάς είναι πραγματικά μοναδικό. Απλώνεται σε μια έκταση 1.500 τετραγωνικών μέτρων, αν και ο επισκέπτης μπορεί να το απολαύσει σε μια άρτια και απόλυτα συμβατή με το περιβάλλον, διαδρομή μήκους περίπου 500 μέτρων.
Από την πρώτη στιγμή, από το πρώτο βήμα που κάνεις, κατεβαίνοντας προς το σπήλαιο, νιώθεις σαν να είσαι μέρος μιας απέραντης θεατρικής σκηνής, ενός σκηνικού που εναλλάσσεται αδιάκοπα κάθε φορά που αλλάζεις τη στάση του σώματος σου, κάθε φορά που αλλάζει η κατεύθυνση του βλέμματος σου. Ένα σκηνικό που όσο και αν η ματιά σου προσπαθεί να αφουγκραστεί, δεν θα τα καταφέρει, μια και τα χρώματα, οι σχηματισμοί και οι κάθε είδους συνδυασμοί τους διαμορφώνονται κάθε φορά ανάλογα με την φαντασία, τις εμπειρίες, τις εικόνες, τα συναισθήματα που έχει ο καθένας στο μυαλό του. Είναι αδύνατο να περιγράψει κανείς αυτό το μεγαλείο της Φύσης με λόγια ή να αποδώσει την ομορφιά του τοπίου με φωτογραφίες ή βίντεο. Θα ήταν άλλωστε «ύβρις» απέναντι στην Φύση, η οποία χρειάστηκε περίπου τρία εκατομμύρια χρόνια για να δημιουργήσει το διάκοσμο του σπηλαίου και τα εντυπωσιακά μορφώματα του.
Το σπήλαιο της Καστανιάς, πλούσιο σε πυκνότητα και ποικιλία χρωμάτων, κατατάσσεται δεύτερο στο είδος του στην Ευρώπη. Ο επισκέπτης θα κινηθεί ανάμεσα στους θεόρατους κόκκινους και λευκούς «καταρράκτες», στις γιγάντιες πολύσχημες κολώνες, στις «κουρτίνες» και στα «σεντόνια» που ξεχύνονται από την οροφή και τείνουν να σε αγγίξουν, στα «χταπόδια» και στα «κοράλια», στα «ελεφαντάκια» και στα «μανιτάρια», στα «πουλιά» και σε «πλάσματα», τα οποία θα προσδιορίσει ο καθένας ανάλογα με την φαντασία του. Αλλά η ομορφιά και το μυστήριο του σπηλαίου δεν εξαντλείται. Ακόμα και αν συναντήσει κανείς τους σπάνιους επίπεδους σταλαγμίτες ή τους δίσκους, ακόμα και αν πληροφορηθεί ότι ο νόμος της βαρύτητας «αγνοείται», ακόμα και εάν ανακαλύψει τα επτά χρώματα του, όπως αυτά διαμορφώνονται από το ανθρακικό ασβέστιο και τα οξείδια μετάλλων.
Πρόκειται για έναν μαγικό ζωγραφικό πίνακα, τον οποίο συμπληρώνουν οι μόνιμοι «κάτοικοι» του, τα δολιχόποδα, τα οποία είναι τυφλά, κουφά και κυρίως ακίνδυνα. Η ξενάγηση, η οποία είναι υποδειγματική, διαρκεί 30 με 40 λεπτά, ενώ στον προαύλιο χώρο του σπηλαίου υπάρχει επαρκέστατος χώρος για στάθμευση αυτοκινήτων και οχημάτων.
