Οι επισκέπτες του Δήμου Μονεμβασιάς – όπως και των άλλων περιοχών της Πελοποννήσου – θα ανακαλύψουν έναν τόπο που γέννησε και συνεχίζει να γεννά έναν σπουδαίο πολιτισμό. Η διαχρονική εξέλιξη του πολιτισμού φαίνεται μέσα από τα αναρίθμητα ιστορικά μνημεία της περιοχής που καλύπτουν μια μακρά περίοδο από τα προϊστορικά χρόνια και την κλασική αρχαιότητα μέχρι το Βυζάντιο και τη σύγχρονη εποχή. Ιδίως η Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς αποτελεί μια μοναδική στο είδος της κιβωτό γνώσεων για τον πολιτισμό της μεσαιωνικής Πελοποννήσου, χάρη στα καλοδιατηρημένα κτίρια του Πάνω και Κάτω Κάστρου αλλά και τα ευρήματα που εκτίθενται στην Αρχαιολογική Συλλογή της Μονεμβασιάς. Πολλές πληροφορίες για τον καθημερινό πολιτισμό και τη λαϊκή παράδοση της περιοχής δίνουν επίσης τα λαογραφικά μουσεία των Βελιών και της Ρειχιάς.

Ένα ιδιαίτερο πολιτιστικό κεφάλαιο αποτελεί η χριστιανική παράδοση της περιοχής. Διάσπαρτα σε όλη τη χερσόνησο βρίσκονται δεκάδες εκκλησίες και μοναστήρια που δείχνουν τους στενούς δεσμούς των κατοίκων με τη θρησκεία αλλά και το υψηλό επίπεδο των μαστόρων και καλλιτεχνών που ανέγειραν και διακόσμησαν αυτούς τους χώρους κατάνυξης και μοναχισμού.

Εκτός από τον πολιτισμό του παρελθόντος, οι επισκέπτες του Δήμου Μονεμβασιάς έχουν την ευκαιρία να γνωρίζουν τη ζωντανή πολιτιστική δημιουργία μέσα από εκδηλώσεις κάθε μορφής, όπως λ.χ. συναυλίες, παραστάσεις και εκθέσεις εικαστικών. Το μεγαλύτερο φεστιβάλ που πραγματοποιείται στο Δήμο είναι τα Ρίτσεια. Πρόκειται για μια μεγάλη θερινή γιορτή αφιερωμένη στο Γιάννη Ρίτσο, διασημότερο τέκνο της Μονεμβασιάς και ποιητή που γνώρισε την παγκόσμια αναγνώριση μέσα από το έργο του.

Ποιητική συλλογή ‘Στοιχεία ταυτότητος’

Στοιχεία ταυτότητος

Χρονολογία της γέννησης μου πιθανόν το 903 π.Χ. – εξίσου πιθανόν το 903 μ.Χ. Σπούδασα ιστορία του παρελθόντος και του μέλλοντος στη σύγχρονη Σχολή του Αγώνα. Επάγγελμα μου: λόγια – λόγια, τι να ΄κανα; Ρακοσυλλέκτη με είπαν. Και τώντι.
Σύναξα ένα σωρό φτερά στρουθοκαμήλου απ΄ τα καπέλα της υπόγειας Κόρης, κουμπιά από χλαίνες στρατιωτών, ένα κράνος, δυο φθαρμένα σαντάλια, μάζεψα ακόμη δυο σπιρτόκουτα και την καπνοσακούλα του Μεγάλου Τυφλού. Στο Ληξιαρχείο, τα τελευταία χρόνια, μου έδωσαν την πλέον απίθανη χρονολογία της γέννησης μου: 1909.
Βολεύτηκα μ΄ αυτήν, και μένω. Τέλος, το 3909 κάθισα στο σκαμνί μου να καπνίσω ένα τσιγάρο. Τότε κατάφτασαν οι κόλακες, με προσκυνούσαν, μου περνούσαν στα δάχτυλα λαμπρά δακτυλίδια. Οι ανίδεοι δεν ήξεραν πως τα ΄χα φτιάξει εγώ με τ΄ άδεια τους φυσίγγια που ΄χαν μείνει στους λόφους.
Γι΄ αυτό ακριβώς, για την ωραία τους άγνοια, τους αντάμειψα πλούσια με αληθινά πετράδια και διπλάσιες κολακείες. Πάντως το μόνο σίγουρο: τόπος της γέννησης μου: η  Άκρα Μινώα.

Καρλόβασι, 18.8.75

Ποιητική συλλογή ‘Μονοβασιά’

Ο βράχος. Τιποτ’ άλλο. Η αγριοσυκιά κι η σιδερόπετρα.
Πάνοπλη Θάλασσα. Καθόλου χώρος για γονυκλισία.
Έξω απ’ την πύλη του Ελκομένου πορφυρό πορφυρό μέσα στο μαύρο.
Οι γριές με τα καζάνια τους λευκαίνοντας το πιο μακρύ φαντό της ιστορίας περασμένο σε κρίκους
απ’ τις σαράντα τέσσερις βυζαντινές καμάρες.
Ο ήλιος αμείλιχτος φίλος με το δόρυ του κατάντικρυ στα τείχη
και ο θάνατος απόκληρος μέσα σ’ αυτή την τεράστια φωταψία
όπου οι νεκροί διακόπτουν κάθε τόσο τον ύπνο τους
με κανονιές και σκουριασμένους φανοστάτες, ανεβοκατεβαίνοντας
σκαλιά και σκαλιά σκαλισμένα στην πέτρα.
Τα τσακμάκια τους κροτούν στην κόψη της παλάμης τους, σπιθοβολούν. Εγώ – είπε –
θ’ ανέβω πιο ψηλά, πάνω από τη μαλακή συνέχεια, πατώντας
στον τρούλο της μεγάλης υποβρύχιας εκκλησίας με τα’ αναμμένα μανουάλια.
Εγώ με το γαλάζιο κόκαλο, το κόκκινο φτερό και τα κάτασπρα δόντια.

Μονοβασιά 28.9.74