Παρασκευή, 27 Μάιος 2016 11:50

Η εντυπωσιακή αποκατάσταση του ανατολικού τείχους της Μονεμβασιάς

Η Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς είναι ένα ιστορικό μνημείο παγκοσμίως γνωστό και πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες από κάθε γωνιά του πλανήτη.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται μια συστηματική προσπάθεια συντήρησης και ανάδειξης τμημάτων του κάστρου που αναδεικνύουν τη νέα εντυπωσιακή εικόνα της Καστροπολιτείας.
Μετά την ανακαίνιση της πλατείας της Χρυσαφίτισσας, τις εργασίες στους ναούς της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας και της Αγίας Άννας, πρόσφατα ολοκληρώθηκαν και οι εργασίες αποκατάστασης στο ανατολικό τείχος της Κάτω Πόλης.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που αλλάζουν το πρόσωπο της μοναδικής αυτής Πολιτείας, διατηρώντας αναλλοίωτες την φυσιογνωμία και την αδιάλειπτη πορεία ζωής 15 αιώνων, παρεμβάσεις που καθιστούν τον επισκέπτη που πατά στο Βράχο να νιώθει μέτοχος στην ιστορία του τόπου.
Η αποκατάσταση και ανάδειξη του Ανατολικού τείχους υλοποιήθηκε από την 1η Σεπτεμβρίου 2012 έως τις 21 Δεκεμβρίου 2015 με αυτεπιστασία από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος Δυτικής Ελλάδας - Πελοποννήσου -Ιονίων Νήσων (ΔΕΠΙΝ 2007-2013) με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της ΕΕ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ήταν 450.000 ευρώ.
Το ανατολικό τείχος ήταν ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι του οχυρωματικού περίβολου της Κάτω Πόλης. Είναι σχεδόν ευθύγραμμο με συνολικό μήκος 80,60m, εγκάρσια τοποθετημένο στις ισοϋψείς καμπύλες του εδάφους.
Στη βόρεια απόληξη του υπάρχει πύργος με προμαχώνα. Ο πύργος καλύπτεται με θόλο και διαθέτει δύο επίπεδα που χωρίζονται με ξύλινο πάτωμα και στο εσωτερικό του υπάρχει τζάκι για τις ανάγκες διαμονής της φρουράς της εποχής.

anatoliko toixos 2
Στη νότια κατάληξη του τείχους υπάρχει τρουλωτός πυργίσκος - φυλάκιο με τοξωτά ανοίγματα που συνδέεται με το επιθαλάσσιο τείχος και είναι γνωστός από βενετικά έγγραφα ως «Posto di San Rocco». Λίγο πιο χαμηλά από τον πυργίσκο υπάρχουν δύο κανονιοστάσια και μια θυρίδα μικρού πυροβόλου όπλου.
Σε όλο το μήκος του τείχους υπάρχουν επάλξεις και τυφεκιοθυρίδες. Στο εσωτερικό του υπάρχει βαθμιδωτός περίδρομος για την κίνηση των αμυνόμενων. Στο μέσον του τείχους υπάρχει μια πύλη που συνδέει την κεντρική μέση οδό της πόλης με την με το ανατολικό τμήμα και εξυπηρετούσε εμπορικούς και στρατιωτικούς σκοπούς.

Τα ευρήματα των ανασκαφών
Από τις ανασκαφές που έγιναν κατά μήκος των τειχών ήλθαν στο φως σημαντικά ευρήματα. Εξωτερικά εντοπίστηκαν λείψανα υδατοδεξαμενής και κτιστών πεσσών από το αρχικό αμυντικό τείχος. Στην εσωτερική πλευρά αποκαλύφθηκαν δρόμοι με καλντερίμι και θολωτή κινστέρνα αποτελούμενη από τρία μέρη. Αποκαλύφθηκε επίσης, ένας ερειπωμένος ναός, μια μονόχωρη θολοσκέπαστη βασιλική που χρονολογείται στην υστεροβυζαντινή περίοδο, ερειπώθηκε στους μεταβυζαντινούς χρόνους και τμήμα της αψίδας του ενσωματώθηκε στη θεμελίωση του τείχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από την ανασκαφή το ανατολικό τείχος με τον πύργο και το φυλάκιο του ανακατασκευάστηκαν από τους Οθωμανούς το 17 ο αιώνα, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τις γραπτές πηγές. Την περίοδο της β΄Ενετοκρατίας (1690- 1715) διαμορφώθηκε στη βορειοανατολική γωνία του τείχους ο προμαχώνας και έγιναν επισκευαστικές εργασίες.

Οι εργασίες αποκατάστασηςanatoliko toixos 1
Η αποκατάσταση του τείχους έγινε σύμφωνα με εγκεκριμένη μελέτη που εκπονήθηκε από το επιστημονικό προσωπικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας (τέως 5 η ΕΒΑ). Με τις εργασίες που έγιναν αποκαταστάθηκαν τα δομικά και οικοδομικά προβλήματα του τείχους, αναδείχθηκαν τα μορφολογικά και τα κατασκευάστηκα του στοιχεία και αποδόθηκε στον επισκέπτη ένα μνημείο άρρηκτα συνδεδεμένο με το οχυρωματικό δίκτυο της Μονεμβασιάς.

Πως θα ενημερωθείτε
Για την παρουσίαση και προβολή του έργου αυτού τοποθετήθηκαν σε επιλεγμένα σημεία πινακίδες με πληροφοριακό και εποπτικό υλικό για την οχύρωση της Καστροπολιτείας και ειδικότερα για το ανατολικό τείχος. Τυπώθηκαν ακόμα, σχετικά φυλλάδια στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα, καθώς και σε γραφή Braille, που μπορείτε να προμηθευτείτε κατά την επίσκεψη σας στο κάστρο. Δημιουργήθηκε επίσης ταινία που προβάλλεται στο πωλητήριο του ΤΑΠΑ στην κεντρική πύλη της Καστροπολιτείας.

Για την ιστορία
Η Καστροπολιτεία της Μονεμβασιάς βρίσκεται σε μοναδική γεωγραφική θέση που της επέτρεπε ανέκαθεν να μην είναι ορατή από τη στεριά και να είναι απόρθητη από τη θάλασσα. Παρόλα αυτά, διέθετε τριμερή οχυρωματική οργάνωση. Στο ψηλότερο σημείο βρισκόταν η ακρόπολη και χαμηλότερα δύο σειρές αμυντικών περιβόλων που διαιρούσαν την πόλη σε επιμέρους τμήματα. Ο εσωτερικός περίβολος συμπλήρωνε τη φυσική οχύρωση που πρόσφερε ο απότομος βράχος και οριοθετούσε την Άνω Πόλη, η οποία ήταν το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της πολιτείας και φιλοξενούσε τις κατοικίες των αρχόντων της. Ο εξωτερικός περίβολος προστάτευε από τρεις πλευρές την Κάτω πόλη που ήταν το εμπορικό κέντρο με τα εργαστήρια και τις κατοικίες των ναυτικών και των εμπόρων. Η αρχική φάση της κατασκευής των τειχών της Καστροπολιτείας τοποθετείται στη βυζαντινή περίοδο. Μετά από την πτώση του Δεσποτάτου του Μορέως από τους Οθωμανούς τα τείχη επισκευάστηκαν και το αμυντικό σύστημα εκσυγχρονίστηκε.